Powrót Artykuły O nas Kalendarium historyczne parafii (do 2008)

Kalendarium historyczne parafii (do 2008)

• 31 października 1517 – zapoczątkowanie przez Marcina Lutra wielkiego dzieła Reformacji Kościoła.

• koniec 1518 – pojawienie się pierwszych haseł reformacyjnych w Kluczborku w księstwie brzeskim.

• 1523 – przyjęcie religii ewangelickiej przez księcia brzeskiego i legnickiego – Fryderyka II Piasta.

• 1526 – przejęcie panowania nad Śląskiem przez austriackich Habsburgów.

• 1527 – przejęcie kościoła w Kluczborku przez ewangelików.

• ok. poł. XVI w. – przyjęcie religii ewangelickiej przez prywatnych właścicieli wielu wiosek na ziemi oleskiej, w tym Lasowic Małych i Lasowic Wielkich – przedstawicieli rodu von Dambrowka; przejęcie kościoła św. Jakuba Starszego w Lasowicach Małych przez ewangelików.

• ok. 1580 – wzniesienie kościoła ewangelickiego pw. św. Mikołaja w Lublińcu; erygowanie Parafii Ewangelicko-Augsburskiej Lubliniec.

• 1599 – odbudowa kościoła Wszystkich Świętych w Lasowicach Wielkich przez ewangelików. Erygowanie Parafii Ewangelicko-Augsburskiej Lasowice Wielkie, z filiałami Lasowice Małe i Tuły.

• 1618-1648 – wojna trzydziestoletnia; ogromne straty ludności parafialnej; wypędzenie pierwszego pastora z Lasowic; początek okresu kontrreformacji.

• 1628 – konfiskata kościoła ewangelickiego pw. św. Mikołaja w Lublińcu, przekazanie go katolikom; unieważnienie Parafii Ewangelicko-Augsburskiej Lubliniec.

• 1651 – ukaz cesarza Ferdynand III Habsburga zrywający z polityką tolerancji religijnej; ogłoszenie religii katolickiej za jedyną dozwoloną.

• 1653 – formalne odebranie kościołów w Lasowicach Małych, Lasowicach Wielkich i (kaplicy) w Tułach ewangelikom, przekazanie ich w ręce katolików; unieważnienie Parafii Ewangelicko-Augsburskiej Lasowice Wielkie.

• 21 listopada 1675 – śmierć ostatniego potomka męskiego z linii piastów, księcia brzesko-legnicko-wołowskiego – Jerzego IV Wilhelma; kres tolerancji religijnej w księstwach, w których dotąd została ona względnie zachowana; nasilenie akcji przeciw ewangelikom ze strony jezuitów.

• 1700 – przejęcie kościoła w Kluczborku przez katolików.

• 1702 – modernizacja kościoła Wszystkich Świętych w Lasowicach Wielkich.

• 1707 – zawarcie ugody altransztadzkiej (Altranstädter Konvention), częściowe polepszenie sytuacji ewangelików na Śląsku; odzyskanie kościoła w Kluczborku.

• 1742 – przejęcie panowania nad Śląskiem przez pruskich Hohenzollernów; koniec okresu kontrreformacji; organizacja zboru w Oleśnie.

• ok. 1755 – wzniesienie kościoła ewangelickiego w Molnej, do którego uczęszczali m.in. ewangelicy z Dobrodzienia i Lublińca.

• 7 sierpnia 1768 – erygowanie Parafii Ewangelicko-Augsburskiej Ozimek, obejmującej odtąd ewangelików m.in. z Dobrodzienia, Kolonowskich, Strzelec Opolskich, Zawadzkich.

• 3 listopada 1784 – wmurowanie kamienia węgielnego pod budowę kościoła ewangelickiego w Biskupicach, zainicjowaną staraniem prywatnego właściciela tej miejscowości – Christiana Gotlieba hrabiego von Jordan.

• 3 listopada 1787 – konsekracja kościoła ewangelickiego w Biskupicach; jednocześnie w miejscowości tej wzniesiono gmach przeznaczony na szkołę ewangelicką i plebanię; erygowanie Parafii Ewangelicko-Augsburskiej Biskupice, obejmującej niemal całą diasporę ewangelicką ziemi oleskiej (ewangelicy z Gorzowa Śl. znajdowali się dotąd i pozostali nadal pod opieką pastorów z Bąkowa i Roszkowic).

• 1783 – potwierdzenie działalności szkół ewangelickich w Lasowicach Małych i Lasowicach Wielkich.

• 1793 lub 1794 – rozpoczęcie działalności szkoły ewangelickiej w Oleśnie.

• 1796 – wzniesienie gmachu szkoły ewangelickiej w Oleśnie; później uczęszczali też do niej uczniowie żydowscy i katoliccy.

• 1800(?) – objęcie wszystkich ewangelików z ziemi lublinieckiej i oleskiej, którzy dotąd przynależeli do wyznaniowego powiatu opolskiego, granicami wyznaniowego powiatu kluczborskiego.

• 1802 – wzniesienie gmachu szkoły ewangelickiej w Gorzowie Śl.; rozpoczęcie okazjonalnego odprawiania nabożeństw ewangelickich w tejże.

• 1803 – erygowanie Parafii Ewangelicko-Augsburskiej Grodziec, obejmującej ewangelików m.in. z Dobrodzienia.

• 24 czerwca 1819 – wmurowanie kamienia węgielnego pod budowę kościoła ewangelickiego w Ozimku, obejmującego ewangelików m.in. z Kolonowskich i Zawadzkich.

• 8 kwietnia 1821 – konsekracja kościoła ewangelickiego w Ozimku.

• 1826 – potwierdzenie działalności szkoły ewangelickiej w Lasowicach Wielkich, prowadzonej we wzniesionym na jej potrzeby gmachu; rozpoczęcie okazjonalnego prowadzenia „godzin budujących” w tejże; konsekracja kościoła ewangelickiego w Strzelcach Opolskich, erygowanie Parafii Ewangelicko-Augsburskiej Strzelce Opolskie, obejmującej odtąd ewangelików m.in. z Kolonowskich i Zawadzkich; ponowne rozpoczęcie regularnego odprawiania nabożeństw ewangelickich w Lublińcu, które odbywały się w najmowanym kościele katolickim pw. św. Anny.

• 1828 – rozpoczęcie starań o budowę kościoła ewangelickiego w Oleśnie.

• 1832(?) – rozpoczęcie regularnego odprawiania nabożeństw ewangelickich w Kolonowskiem, które odbywały się w najmowanych pomieszczeniach szkoły katolickiej.

• 1834 – rozbudowa szkoły ewangelickiej w Lasowicach Wielkich; rozpoczęcie regularnego odprawiania nabożeństw ewangelickich w Gorzowie Śl., które odbywały się dotąd okazjonalnie, w miejscowej szkole ewangelickiej.

• 1838 – potwierdzenie działalności szkoły ewangelickiej w Lublińcu.

• 1845 – rozpoczęcie starań o budowę nowego kościoła ewangelickiego w Lublińcu.

• 3 sierpnia 1845 – rozpoczęcie regularnego odprawiania nabożeństw ewangelickich w Oleśnie; pierwsze z nich odbyło się w sali hotelu „Król Prus”; powołanie zainicjowanego przez Leopolda Polko komitetu budowy kościoła ewangelickiego w Oleśnie.

• 1 maja 1846 – rozpoczęcie działalności rodzinnej szkoły ewangelickiej w Kolonowskiem.

• 1847 – przeniesienie nabożeństw w Oleśnie do najmowanego kościoła katolickiego pw. Ciała Chrystusowego.

• 5 grudnia 1847 – erygowanie Parafii Ewangelicko-Augsburskiej Olesno, obejmującej również ewangelików z Dobrodzienia.

• 1848 – wmurowanie kamienia węgielnego pod budowę kościoła ewangelickiego w Dobrodzieniu.

• 1850 – konsekracja kościoła ewangelickiego w Lublińcu, pod wezwaniem św. Trójcy.

• NN – wzniesienie ewangelickiego domu parafialnego w Lublińcu.

• NN – wzniesienie gmachów szkół ewangelickich w Lasowicach Małych, Lasowicach Wielkich, Gronowicach, Osi.

• 1851 – konsekracja kościoła ewangelickiego w Dobrodzieniu.

• 5 maja 1851 – wmurowanie kamienia węgielnego pod budowę kościoła ewangelickiego w Oleśnie.

• 1 kwietnia 1852 – erygowanie Parafii Ewangelicko-Augsburskiej Gorzów Śląski.

• 6 marca 1853 – rozpoczęcie regularnego odprawiania nabożeństw ewangelickich w Zawadzkiem, które odbywały się w kancelarii.

• 11 maja 1853 – konsekracja kościoła ewangelickiego w Oleśnie, pod wezwaniem Krzyża Chrystusowego (potocznie: „fenigowego”); w późniejszym czasie – wzniesienie plebani w tym mieście.

• 7 sierpnia 1855 – wmurowanie kamienia węgielnego pod budowę kościoła ewangelickiego w Gorzowie Śl.

• 8 października 1857 – konsekracja kościoła ewangelickiego w Gorzowie Śl., pod wezwaniem Krzyża Jezusowego.

• koniec 1861 – objęcie ewangelików z Kolonowskich na powrót zasięgiem parafii Ozimek.

• 1862 – zakupienie działki pod budowę kościoła ewangelickiego w Lasowicach Wielkich.

• 16 czerwca 1864 – wmurowanie kamienia węgielnego pod budowę kościoła ewangelickiego w Lasowicach Wielkich.

• 29 czerwca 1866 – konsekracja kościoła ewangelickiego w Lasowicach Wielkich, pod wezwaniem Apostołów Piotra i Pawła.

• 1866 – wojna prusko-austriacka; straty ludności parafialnej.

• 1867 – reerygowanie Parafii Ewangelicko-Augsburskiej Lasowice Wielkie, obejmującej odtąd ewangelików z Gronowic, Jasieni wraz z Wawrzyńcowskimi, Laskowic, Lasowic Małych, Lasowic Wielkich, Osi, Szumiradu, Trzebiszyna i Tuł; zarządzenie konstytucyjne opatrzone jest datami: Breslau [Wrocław], dnia 30 stycznia 1867 r. (podpis Królewskiego Konsystorza dla Prowincji Śląskiej) oraz Oppeln [Opole], dnia 21 lutego 1867 r. (podpis przedstawiciela Królewskiego Rządu).

• 1870 – 1871 – wojna prusko-francuska; straty ludności parafialnej.

• 1872 – rozpoczęcie działalności szkoły kantoratowej w Biskupicach; ustanowienie w Zawadzkiem parafii wikarialnej, obejmującej odtąd także ewangelików z Kolonowskich.

• 31 grudnia 1875 – pozbawienie ewangelików z Kolonowskich i Zawadzkich stałej opieki duszpasterskiej; ewangelicy z Kolonowskich kolejny raz powrócili do parafii Ozimek, natomiast z Zawadzkich – do Strzelec Opolskich.

• 1878 – wzniesienie plebani w Lasowicach Wielkich.

• 1 sierpnia 1884 – ponowne ustanowienie w Zawadzkiem parafii wikarialnej, obejmującej jak poprzednio także ewangelików z Kolonowskich.

• 1 maja 1885 – przekształcenie rodzinnej szkoły ewangelickiej w Kolonowskich w szkołę powszechną.

• 1887 – wzniesienie gmachów szkół ewangelickich w Kolonowskiem i Zawadzkiem, przeniesienie odprawiania nabożeństw do nich.

• 1 czerwca 1889 – erygowanie Parafii Ewangelicko-Augsburskiej Zawadzkie, obejmującej także ewangelików z Kolonowskich oraz z Kielczy i Krupskiego Młyna.

• 1892 – wzniesienie plebani w Zawadzkiem; wmurowanie kamienia węgielnego pod budowę ewangelickiego domu parafialnego w tym mieście.

• 3 lipca 1893 – oddanie do użytku ewangelickiego domu parafialnego w Zawadzkiem, następnie jego dalsza rozbudowa na kościół.

• 20 września 1894 – konsekracja kościoła ewangelickiego w Zawadzkiem.

• 1 maja 1894 – erygowanie Parafii Ewangelicko-Augsburskiej Dobrodzień.

• 1896 – rozpoczęcie działalności przedszkola ewangelickiego w Lasowicach Małych.

• 1899 – rozpoczęcie działalności przedszkola ewangelickiego w Lasowicach Wielkich.

• koniec XIX w. – przeniesienie szkoły ewangelickiej w Oleśnie z pierwotnego, wilgotnego gmachu, do budynku dawnej preparandy.

• na przełomie XIX i XX w. – rozpoczęcie starań o budowę kościoła ewangelickiego w Lasowicach Małych.

• 1904 – wzniesienie nowego gmachu szkoły ewangelickiej i plebani w Biskupicach.

• 1 kwietnia 1912 – wmurowanie kamienia węgielnego pod zainicjowaną przez pastora Maximiliana Sękowskiego budowę ewangelickiego domu parafialnego w Oleśnie.

• 1913 – pożar i odbudowanie plebani w Lasowicach Wielkich.

• 27 października 1913 – konsekracja ewangelickiego domu parafialnego w Oleśnie; przeniesienie do jego gmachu miejscowej szkoły ewangelickiej, nadto ulokowanie w nim przedszkola ewangelickiego i oddziału sióstr Diakonis (Diakonissenstation).

• 1914-1918 – I wojna światowa; ciężkie straty w ludności parafialnej; zniweczenie planów budowy kościoła ewangelickiego w Lasowicach Małych; przekształcenie domu parafialnego w Oleśnie w lazaret; konfiskata na cele wojenne dzwonów z kościołów, m.in. w Lasowicach Wielkich (2 z 3).

• 1920 – wzniesienie drugiego, obszerniejszego gmachu szkoły ewangelickiej w Lasowicach Małych; rozpoczęcie odprawiania raz na miesiąc nabożeństw ewangelickich w tejże; rozpoczęcie regularnego prowadzenia „godzin biblijnych” w Krupskim Młynie.

• 20 marca 1921 – Plebiscyt na Górnym Śląsku.

• 2/3 maja 1921 – wybuch III powstania śląskiego (Polenaufstand), uwięzienie przez polskich powstańców proboszcza parafii Olesno – pastora Maximiliana Sękowskiego, którego oswobodzenia dokonał Selbschutz.

• czerwiec 1922 – włączenie, wbrew wynikom plebiscytu, części powiatu lublinieckiego z miastem Lubliniec do Polski, powodujące podział miejscowej parafii; przejście ewangelików pozostałych w granicach państwa niemieckiego do parafii Zawadzkie.

• 2 lipca 1925 – zawieszenie na wieży kościoła ewangelickiego w Lasowicach Wielkich dwóch brakujących dzwonów.

• 1927 – reaktywacja działalności przedszkola ewangelickiego w Lasowicach Małych, ulokowanego przejściowo w szkole ewangelickiej, oraz w Lasowicach Wielkich, ulokowanego we własnych pomieszczeniach.

• koniec grudnia 1927 – zakupienie działki pod budowę kościoła ewangelickiego w Fosowskiem.

• 1928 – wmurowanie kamienia węgielnego pod budowę kościoła ewangelickiego w Fosowskiem.

• 1 listopada 1928 – konsekracja kościoła ewangelickiego w Fosowskiem, ustanowienie Fosowskich filiałem parafii Zawadzkie.

• 25 października 1932 – konsekracja kaplicy ewangelickiej i przedszkola w Lasowicach Małych.

• marzec 1935 – aresztowanie pastorów w Opolu za postawę przychylną Deklaracji z Barmen (Barmer Erklärung), m.in.: proboszcza parafii Lasowice Wielkie – Carla Weigelta, proboszcza parafii Zawadzkie – Rosenblatta.

• 1937 – aresztowanie w Opolu za ostry sprzeciw wobec reżimu hitlerowskiego (Kirchenkampf in Gross-Lassowitz) proboszcza parafii Lasowice Wielkie – pastora Herberta Mochalskiego wraz z 4 członkami rady parafialnej; odremontowanie kościoła ewangelickiego i plebani w Oleśnie.

• 1 września 1939 – wybuch II wojny światowej; sukcesywne wcielanie do Wehrmachtu pastorów, m.in.: proboszcza parafii Dobrodzień – Aleksander Neuberta, proboszcza parafii Lasowice Wielkie – Bernharda Wirsicha, proboszcza parafii Olesno – Gottharda Halma, proboszcza parafii Zawadzkie – pastora Michalowskiego; konfiskata na cele wojenne dzwonów z kościołów, m.in. w Fosowskich (2), Lasowicach Wielkich (2 z 3), Oleśnie (2 z 3, podarowane ewangelikom przez króla Prus – Fryderyka Wilhelma IV).

• 20 stycznia 1945 – wkroczenie Armii Czerwonej na ziemię oleską; zmuszenie do ucieczki bądź wysiedlenie miażdżącej liczby ewangelików z Górnego Śląska; dokonywanie przez Sowietów samowolnych aktów przemocy na pozostałych na miejscu garstkach parafian.

• 18 marca 1945 – oficjalne przyłączenie północnej części Górnego Śląska w prawobrzeżnym dorzeczu Odry do Polski.

• 25 marca 1945 – wycofanie Armii Czerwonej z Oleskiego, początek zarządu państwa polskiego, jego „powitanie” w swoich nowych granicach sukcesywną konfiskatą (nacjonalizacją) majątku ewangelików, którzy utracili m.in.: obydwa gmachy szkół ewangelickich w Lasowicach Małych, gmachy szkoły ewangelickiej i plebani w Biskupicach i Lasowicach Wielkich, gmach szkoły ewangelickiej w Osi, gmach domu parafialnego i plebani w Oleśnie oraz kościoły w Biskupicach (w 1946 r.) i Dobrodzieniu, które przekazane zostały katolikom i do dziś pozostają w ich rękach; katolicki proboszcz ze Staniszczy Wielkich postarał się, by kościół ewangelicki w Fosowskiem, mimo że Kolonowskie i okolice wraz z echem czołgów sowieckich opuścili niemal wszyscy ewangelicy, pozostał w rękach prawowitych właścicieli; ustanowienie w ramach nowych porządków administracyjnych Parafii Ewangelicko-Augsburskiej Lasowice Wielkie obejmującej filiały: Fosowskie, Lasowice Małe, Lasowice Wielkie, Olesno i Zawadzkie (w tym ewangelików z Biskupic i Dobrodzienia, które to parafie po utracie nieruchomości zostały unieważnione), objęcie jej granicami diecezji katowickiej; dotychczasowa parafia Gorzów Śl. stała się filiałem parafii Kluczbork, Lubliniec – odpowiednio parafii Częstochowa.

• 1963 – adaptacja przez pastora Rudolfa Pastuchę pomieszczeń dawnego przedszkola ewangelickiego w Lasowicach Małych na plebanię (czyli na siedzibę parafii).

• 1972 – zburzenie kościoła ewangelickiego pw. św. Trójcy w Lublińcu.

• 1981 – wybór pastora Rudolfa Pastuchy na seniora diecezji katowickiej.

• 1995 – odremontowanie dachu kościoła ewangelickiego w Lasowicach Wielkich.

• 13 czerwca 1997 – odzyskanie, po wieloletnich staraniach pastora Waldemara Szajthauera, gmachów domu parafialnego i plebani w Oleśnie.

• 5 października 1997 – uroczyste obchody jubileuszu 150-lecia parafii ewangelickiej w Oleśnie; rekonsekracja domu parafialnego w Oleśnie, następnie odremontowanie jego gmachu i plebani w tym mieście.

• 2002 – odremontowanie kaplicy ewangelickiej i plebani w Lasowicach Małych; wytyczenie przez teren cmentarza ewangelickiego w Dobrodzieniu drogi dojazdowej do planowanej inwestycji budowlanej, którego to zamierzenia nie zrealizowano.

• 31 sierpnia-1 września 2002 – uroczyste obchody jubileuszu 70-lecia kaplicy ewangelickiej w Lasowicach Małych; rekonsekracja obelisku upamiętniającego 51 mieszkańców Lasowic Małych, poległych podczas I wojny światowej, usytuowanego – po wydobyciu z ziemi – na terenie parafialnym.

• 1 października 2003 – rozpoczęcie zainicjowanej przez ks. Ryszarda Pierona działalności Lasowickiego Domu Tolerancji i Kultury w Lasowicach Małych, ulokowanego w początkowo najmowanych pomieszczeniach gmachu dawnej szkoły ewangelickiej w tej miejscowości.

• 2004 – odkupienie za symboliczną złotówkę porzuconego gmachu dawnej szkoły ewangelickiej w Lasowicach Małych.

• 2006 – rozpoczęcie działalności schroniska młodzieżowego przy LDTiK w Lasowicach Małych.

• 15-16 lipca 2006 – uroczyste obchody jubileuszu 150-lecia kościoła ewangelickiego pw. Apostołów Piotra i Pawła w Lasowicach Wielkich.

• 2006/2007 – przeprowadzenie gruntownego remontu gmachu dawnej szkoły ewangelickiej w Lasowicach Małych, w której działa Lasowicki Dom Tolerancji i Kultury.

• 24 lutego 2007 – przyznanie Heinzowi Miska z Lasowic Małych, organiście miejscowej kaplicy ewangelickiej, za swą długotrwałą (trwającą blisko 60 lat!), oddaną służbę, nagrody „Róża Lutra”.

• 2007 – odremontowanie dachu kościoła ewangelickiego w Oleśnie.

• 17 października 2007 – przyznanie ks. Ryszardowi Pieronowi tytułu „Zasłużony dla Gminy Lasowice Wielkie”