www.lasowice.eu



Ewangelicy w Zawadzkiem
Parafia uprzywilejowana - do roku 1914

Rok 1872 może być uważany za przełom historyczny. W tym roku władze kościelne potwierdzają, że ewangelicy w Zawadzkiem, którzy stanowili już bardzo silną wspólnotę, nie mogą w zadowalający sposób być obsługiwani przez duchownych ze Strzelec Opolskich. Przyłączenie do Ozimka nie byłoby wiele korzystniejsze. Dlatego też do Zawadzkich oddelegowano samodzielnego wikariusza - pastora Struhla. Przejął on jednocześnie opiekę nad ewangelikami z Kolonowskich. Główny nacisk kładł jednakże na Zawadzkie, które stały się w tym momencie parafią wikarialną.

Niestety, nie spotkało się to z przychylnością ze strony ludności katolickiej, która należała wówczas do parafii Kielcza. Trafnie ten casus obrazują słowa dotyczące nieodległych Zborowskich: Parędziesięciu okolicznych ewangelików miało swój kościół w Molnej, a tysiąc katolików ze Zborowskiego - nie.1 Pierwszy pastor w Zawadzkiem został więc - widocznie jako osoba niepożądana - szybko odprawiony. Nie lepiej poszło też jego dwóm następcom, którymi byli pastorzy Rollfs i Dietrich Thebesius. Wszyscy trzej niemile wspominają swoją służbę w Zawadzkiem. Mimo, iż właśnie tutaj byłaby konieczna planowa praca kościelna, nie można jej było kontynuować, gdyż Konsystorz miał do dyspozycji zbyt małą liczbę wikariuszy. Tak też z dniem 31 grudnia 1875 r. Zawadzkie przestało być parafią wikarialną i łącznie z Kolonowskiem pozbawione opieki duchowej. Wróciło więc do stanu z roku 1872, z tą tylko różnicą, że teraz brak opieki duszpasterskiej był dotkliwiej odczuwany, niż wtedy.

Wielkie posiadłości wokół Zawadzkich wielokrotnie zmieniały w przeciągu wieków swoich właścicieli. Dla ewangelików z Zawadzkich i Kolonowskich istotnym był fakt, iż tuż po roku 1880 książę zu Stolberg-Wernigerode nabył obszary leśne na wschodzie okręgu strzeleckiego. W gospodarowaniu swoimi dobrami kładł on nacisk na świadome ewangelickie zarządzanie. Przyniosło to w konsekwencji znaczący przyrost ewangelickich leśniczych i urzędników. Istotniejsze było, iż w owym czasie zaczynały następować zmiany wizerunku niemieckiego Wschodu. Zwiększało się zainteresowanie opinii publicznej jego problemami. Na obszarach granicznych panowało dążenie się do umocnienia niemieckości. W Kościele Katolickim zupełnie otwarcie zaczęli się spotykać ludzie pochodzenia polskiego i niemieckiego. Ksiądz katolicki z Kielczy w roku 1895 i latach następnych uprawiał propagandę na rzecz Polski. Gdy 2 września 1895 roku Niemcy w okolicach Ozimka obchodzili święto zwycięstwa pod Sedanem, po drugiej stronie rzeki ksiądz z Kielczy prowadził swoich ludzi, którzy głośno śpiewali: Jeszcze Polska nie zginęła!.

Natomiast rząd niemiecki wiedział, że w parafiach ewangelickich ma do czynienia ze świadomymi swej tożsamości Niemcami. W jego interesie leżało więc wzmacnianie mniejszościowych parafii ewangelickich na terenach przygranicznych. Stąd też pruskie ministerstwo starało się o lepszą opiekę duchową nad ewangelikami na tym terenie. Tym samym również parafii w Zawadzkiem udzielił się przypływ energii, której sama nie była w stanie z siebie wykrzesać.

Do utworzenia w przeciągu 8 lat samodzielnej parafii Zawadzkie przyczyniły się następujące czynniki. 1 sierpnia 1884 r. znów Zawadzkie stały się parafią wikarialną, a to za sprawą delegowania pastora Paulischa. On dał początek opiece duszpasterskiej Kościoła, która trwała tu nieprzerwanie do roku 1945. W samym Zawadzkiem zastał 163 ewangelików. Poza tym 142 w Kolonowskiem i 67 w Krupskim Młynie i miejscowościach wokół Kielczy, które do tej pory były bardziej związane z parafią w Lublińcu. Następcami pastora Paulischa byli pastorzy: Roye, Schmidt i Tusche.

W tym czasie w Zawadzkiem do trzyklasowej szkoły katolickiej uczęszczało 40 dzieci ewangelickich. Lekcje religii prowadzone były w środy i soboty przez nauczyciela ze szkoły w Kolonowskiem. Zrozumiałe jest więc, że pojawiło się tutaj (nie po raz pierwszy) życzenie posiadania własnej ewangelickiej szkoły. Na razie nie mogło być oczywiście spełnione. Lecz nie długo przyszło na to czekać. W 1887 r. powstała w Zawadzkiem ewangelicka szkoła powszechna wraz ze swym gmachem. W nim to odprawiano teraz nabożeństwa.

Latem 1887 roku okazało się, że w Zawadzkiem pojawił się ktoś, komu sprawa ewangelickiego kościoła tak bardzo leżała na sercu, że gotów był jej poświęcić wszystkie swoje siły. Człowiekiem tym był leśniczy Gutt. Marzył on o domu modlitwy dla ewangelików, chciał też pomóc w jego stworzeniu. W tym celu powołano specjalny komitet. Złożono dobrze umotywowane wnioski i prowadzono rozmowy. Równocześnie wzrosły też aspiracje. Teraz myślano już o kościółku. Wikariusz miał zostać ordynowany i tym samym otrzymać upoważnienie do prowadzenia czynności urzędowych. Konsystorz we Wrocławiu bardzo przychylnie ustosunkował się do tych życzeń. Zarząd huty w Zawadzkiem wyraził gotowość oddania do dyspozycji odpowiedniej działki pod budowę kościoła. Zaś obydwie dotąd uczestniczące w sprawie parafie Ozimek i Strzelce Opolskie w odpowiedzi na wcześniejsze zapytanie wyraziły gotowość oddania części swoich parafii - Kolonowskich i Zawadzkich.

4 kwietnia 1889 r. Konsystorz z Wrocławia wystosował do Rady Głównej Kościoła w Berlinie prośbę o wydanie zezwolenia na utworzenie parafii w Zawadzkiem. W uzasadnieniu czytamy: Sądzimy, iż Zawadzkie, posiadając znaczne zaplecze przemysłowe, które jak zdążyliśmy się upewnić, wskazuje na dalszy rozwój miejscowości, jest ważnym czynnikiem wspierania niemieckich tradycji i języka, a umocnienie instytucji kościelnych uważamy za konieczne w celu zatrzymania niemieckiej ludności wyznania ewangelickiego.

1 czerwca 1889 r. parafia w Zawadzkiem rozpoczęła funkcjonowanie w nowej strukturze i obejmowała odtąd 37 placówek, w tym oczywiście Kolonowskie. 1 października 1889 r. stanowisko wikariusza w Zawadzkiem objął ordynowany pastor Siegel. W ten sposób rozpoczęła się pełna samodzielność parafii.

Jednocześnie znacznie do przodu posunęły się parafialne plany budowy. Pieniądze potrzebne do zrealizowania tego zamierzenia musiały być przez parafię, nieposiadającą własnych środków, wyproszone. Znaczące środki przekazał na ten cel miejscowy przemysł. Duża pomoc nadeszła ze strony Związku Gustawa Adolfa. Władze Kościoła przyznały także znaczne środki. Decydujące znaczenie miał jednak dar królewski w wysokości 19.000 RM (Reichsmark).

W 1892 r. wzniesiono w Zawadzkiem plebanię oraz rozpoczęto budowa domu parafialnego, którego istnienie w miejscowych warunkach uznano za niezbędne. Został on przekazany parafianom i oddany do użytku 3 lipca 1893 r. Następnie przystąpiono do budowy kościoła. Dwa dzwony do jego wieży ufundował registrator Kunze. Konsekracji kościoła dokonał 20 września 1894 r. generalny superintendent z Wrocławia - D. Erdmann. Na urozystości obecny był właściciel ziemski - Christian Ernst książę zu Stolberg-Wernigerode (ur. 1864, zm. 1940).

Kościół ewangelicki w Zawadzkiem, stan XIX/XX w.Kościół ewangelicki w Zawadzkiem, stan sprzed 1945 r.Kościół ewangelicki w Zawadzkiem, stan sprzed 1945 r.Pomnik przed kościołem ewangelickim w Zawadzkiem


Dopóki w tej młodej jeszcze parafii służbę pełnili wikariusze, nie mogło być mowy o ciągłości pracy, gdyż pomimo dużego wysiłku z ich strony praca ta ciągle była przerywana przez nieuniknioną zmianę wikariuszy. Z tego też względu władze Kościoła postanowiły ogłosić wakans na stanowisko proboszcza parafii w Zawadzkiem. Odbyły się tradycyjne próbne kazania i 24 kwietnia 1892 r. nastąpiły wybory proboszcza. W ich wyniku 1 sierpnia 1892 r. na stanowisko to został powołany wikariusz z Gliwic - pastor Schepky. 14 sierpnia tegoż roku został on uroczyście wprowadzony przez superintendenta Geislera z Opola w urząd pierwszego proboszcza parafii w Zawadzkiem. Kazanie wygłosił w oparciu o tekst z 2 Kor. 4, 5-8.

Uporawszy się z tak rozległymi zadaniami, jak budowa domu parafialnego i kościoła, pastor Schepky opuścił Zawadzkie w dniu 30 września 1895 r., a administrowanie parafią przejął wikariusz pomocniczy - pastor Kob. Gdy po 2 miesiącach odbyły się wybory proboszcza, został nim wybrany jednogłośnie, a uroczyste wprowadzenie w urząd odbyło się 2 lutego 1896 r. Niestety, już po kilku latach dały o sobie znać problemy zdrowotne pastora, które zmusiły go do ograniczenia się do całkowicie niezbędnych obowiązków. Pomimo to mógł on piastować swój urząd do 1 października 1919 r.

W 1910 r. parafia w Zawadzkiem otrzymała z Najwyższego Funduszu Dyspozycyjnego dotację w postaci kapitału w wysokości 18.000 RM, od którego odsetki przeznaczone były na utrzymanie parafii. To finansowe wsparcie jest jeszcze jednym dowodem na to, że ewangelicy na terenach granicznych byli traktowani wyjątkowo.

1 lipca 1910 r. większa część książęcych posiadłości zu Stolberg-Wernigerodów w obrębie parafii przeszła poprzez sprzedaż w ręce hrabiów von Thele-Winckler.

Spis ludności z 1 grudnia 1910 r., zamiast oczekiwanego wzrostu, ukazał spadek liczby ewangelików do 457 osób. Równolegle nie nastąpił również - czego się spodziewano - znaczący rozwój zakładów w Zawadzkiem. Liczba ludności ewangelickiej obejmowała 5% ogólnej liczby mieszkańców Zawadzkich.

 6186 Czytań - Drukuj
Strona 3 z 8 < 1 2 3 4 5 6 > >>
TVP3 Katowice
Chrześcijańska Telewizja Internetowa

Przedostatnia środa miesiąca godz. 17.35 | „Sola Scriptura…” - cykl programów pokazujący społeczność polskich ewangelików. Audycje poświęcone są istotnym wydarzeniom z życia Kościoła Ewangelicko–Augsburskiego. W kolejnych odcinkach cyklu przedstawione są działania kościoła oraz wyjątkowe historie ewangelików.

Kontakt
Parafia Ewangelicko-Augsburska Lasowice Wielkie
Proboszcz: Ryszard Pieron
ul. Odrodzenia 23,
46-280 Lasowice Wielkie
tel. 77 414 82 14
lasowice@luteranie.pl
pieron@escobb.com.pl
Plan Nabożeństw
SWIFT/BIC: BPKO PL PW
IBAN: PL 41 1020 3668 0000 5302 0116 9390
Zapowiedzi

Zapowiedzi


  • Konkurs filmowy – Dziedzictwo Reformacji – 500 lat Reformacji
    Konkurs fotograficzny 500 LAT REFORMACJI 2017

    Wczasy na ewangelickiej Ziemi w Jubileusz 500 Lat Reformacji

    Strony Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego
    Luteranie Diakonia CME Duszpasterze Dekada Lutra Marcin Luter Chrześcijańska Telewizja Internetowa Zwiastun WARTO
  • Diecezja katowicka
  • Blog Biskupa
  • Bratnia Pomoc im. Gustawa Adolfa
  • OrdynacjaKobiet.pl

  • Nasza strona na facebooku Kościół Ewangelicko - Augsburski Parafia Lasowice Wielkie
    Biblia w internecie
  • biblia-online.pl
  • biblia-internetowa.pl
  • biblia.info.pl

  • 2010-2017 ©

    Powered by v6.01.14 | Darthanian by | Site and contents copyright by