www.lasowice.eu



Początki Lasowic Małych
W. Krause, Zur Geschichte von Gross- und Klein Lassowitz
W związku z nielicznym zajęciem się badaniami górnośląskiej historii lokalnej, rzeczą znamienną jest, że do tej chwili nie znalazł się żaden historyk, który podjąłby próbę, aby wyświetlić nadzwyczaj ciekawą historię wiosek Lasowice Wielkie i Lasowice Małe. Niech następujące wypisy do tego pobudzą! (Lehrer W. Krause)

Wieś Lasowice Małe osadzona została na Śląsku, na wykarczowanym fragmencie puszczy śląskiej, po wschodniej stronie tzw. przesieki. W II poł. XV w. dla oznaczenia tych ziem upowszechnił się termin Górny Śląsk.

Pierwsza wzmianka o Lasowicach Małych pochodzi z 1292 r. Wieś wchodziła w skład księstwa opolskiego, leżała przy granicy z księstwem brzeskim. Miastem i powiatem od zarania przez wieki było dla Lasowic Małych Olesno. Przez Olesno przebiegały szlaki handlowe z Moraw na Kujawy oraz z Erfurtu i Pragi do Małopolski. W pobliżu Olesna utrwaliła się na stulecia granica z Polską.

Tereny, na których powstały Lasowice Małe, w przeszłości wchodziły w skład państwa wielkomorawskiego. Być może w tym okresie Śląsk zetknął się po raz pierwszy z chrześcijaństwem. Dalej Śląsk znajdował się w składzie państwa czeskiego, które z kolei stanowiło lenno królów Niemiec i cesarzy.

Ok. 990 r. Śląsk zagarnął Mieszko I. Kronikarz niemiecki Theimar określił to jako regnum ablatum (królestwo zabrane), a kronikarz czeski zapisał Nemcic perdita est (Niemcza została utracona).

W 1000 r. cesarz Otton III zgodził się na zaliczenie do rodziny królewskiej Bolesława I Chrobrego. Przy okazji powstało największe w Europie biskupstwo wrocławskie. To miało istotny wpływ na wyodrębnienie administracyjne obszaru Śląska. Wrocław został jego główną metropolią po wsze czasy.

Zaledwie dwa lata później wybuchła pierwsza w nowym tysiącleciu wojna, która przetoczyła się także przez Śląsk. Ile ich jeszcze w tym tysiącleciu targało tą krainę – nie sposób zliczyć.

W 1138 r. rozbita została polska państwowość. Bogaty i arcynarodowy Śląsk oderwał się od Polski. Ustawą sukcesyjną Bolesława III Krzywoustego panowanie nad Śląskiem przypadło Władysławowi II Wygnańcowi, protoplaście linii Piastów śląskich. Jego synowie w 1163 r. rozpoczęli podziały dzielnicy.

Scalenia śląskich ziem położonych na wschód od przesieki dokonał w 1202 r. pierwszy Piast górnośląski, książę Mieszko I Plątonogi. W ten sposób powstało księstwo opolsko-raciborskie, wyznaczające obecne terytorium górnośląskie.

Wkrótce potem Piast śląski, książę Henryk I Brodaty, podjął próby przywrócenia silnego państwa piastowskiego. Koncepcji tej nie udało się zrealizować. Żoną władcy była Jadwiga (Śląska), w 1267 r. beatyfikowana przez papieża Klemensa XIV. To ona, która całe życie poświęciła pomocy ubogim i chorym, jest patronką Śląska.

Księstwo opolsko-raciborskie okazało się organizmem nietrwałym. Po śmierci w 1281 r. ostatniego Piasta górnośląskiego, księcia Władysława I, jego synowie podzielili krainę pomiędzy siebie. Ziemie z jej stolicą, Opolem, objął książę Bolko I, zapoczątkowując tym samym opolską linię Piastów.

W 1292 r. książę opolski Bolko I złożył hołd lenny królowi czeskiemu Wacławowi II. W tym roku na arenie dziejowej pojawiły się Lasowice Małe.

23 sierpnia 1292 r. koło Opola książę Bolko I sprzedał Volvoramusowi Cun. (tak w oryginale stoi) z Kluczborka 32 łany frankońskie ziemi w Lessoviz Polonicalis. Podstawą transakcji było prawo niemieckie. Książę zwolnił z daniny (czynszu) 7 łanów, zapewnił nabywcę o możliwości wystawienia w granicach wsi także wolnego od zobowiązań szynku i dowolnej ilości młynów, ewentualnie też jatki i piekarni. Nabywca mógł ponadto zatrzymać co trzeci fenig z sądownictwa i 2 łany ziemi „dla naszego pana”. Mieszkańcom wsi, jeśliby uprawiali ziemię, książę zagwarantował 3-letnią, w przeciwnym wypadku 7-letnią karencję od zobowiązań. Po upływie tych wolnych lat należało corocznie przekazywać daninę (czynsz) oraz płacić dziesięcinę w wysokości 2 wiardunki za 1 łan roli na rzecz kustodii przy kościele kolegiackim w Opolu. Książę zobowiązał sołtysa do wypełniania swoich obowiązków na wzór innych sołtysów. Umowę powyższą poświadczyli: Pascho de Croscina, Clemens de Cansor – rycerze, Tebilegius der Lange(?)‚ Gillerus – kupiec książęcy, Hermann z Kluczborka (prawdopodobnie kasztelan), jego teść Clemens, Culczco‚ Anthosius, Nicolaus – sołtys Deutsch Lessovic, Bratacho Wlodar z Krasiejowa.

Tak rozpoczęła się nowożytna historia Lasowic Małych. Przeprowadzone w XX w. na terenie wsi badania archeologiczne wykazały ślady bytu ludności kultury łużyckiej. A więc po ziemi, na której Volvoramus osadził Lasowice Małe, człowiek stąpał już na przełomie epok brązu i żelaza.

Prawdopodobnie Volvoramus, jako organizator wsi, został jednocześnie jej pierwszym sołtysem. Do niego to więc odnosiłby się książęcy imperatyw. W tamtych czasach głównym obowiązkiem sołtysa było sądownictwo. Sąd miejscowy był w każdej wsi.

29 sierpnia 1292 r. książę opolski Bolko I sprzedał kmieciom Adamowi i Jakubowi pochodzącym z Polonicali Lesowicz (I zapis)/Polonicalis Lessowicz (II zapis) nadmiar gruntów na południu wsi. Były to nieużytki, lasy i wrzosowiska, na których miała powstać nowa osada na prawie niemieckim. Książę nadał nabywcom prawo do dziedziczenia tej ziemi i do rozporządzania nadwyżkami wszystkich dochodów, jakie na niej wygospodarują. Książę przeznaczył sołtysowi wolne od daniny 1 łan pola i młyn, co do reszty ustalił czynsz na 60 wiader albo poków miodu rocznie. Za każdą brakującą miarę miodu należało zapłacić 1 wiardunek srebra.

W ten sposób na gruntach pierwotnie należących do Lasowic Małych powstała Chudoba. Już sama nazwa wsi wskazuje, że była to bardzo skromna osada.

Około 1295 r. sporządzono „Księgę uposażeń biskupstwa wrocławskiego”. Lasowice Małe występują w niej pod nazwą Lyssovitz polonico. Wieś uiszczała daninę (czynsz) w wysokości 4 wiader miodu rocznie.

Jeszcze raz w tym stuleciu doszukujemy się zapisu Lasowic, w dokumencie z 3 marca 1297 r. Wówczas to biskup wrocławski Jan Romka podarował kustodii przy kościele kolegiackim w Opolu część dziesięciny z trzech wsi, w tym z Chudoby juxt Lasovitz.

Na tym zamyka się katalog znanych nam informacji z końca XIII w., opisujących początki nowożytnej historii Lasowic Małych. One wymagają w pewnych aspektach dokładniejszego omówienia.

W opisie pierwszego dokumentu Lasowic Małych znalazła się wyjęta informacja o wsi Lisów w pow. lublinieckim, której recenzent reprintu, Colmar Grünhagen, błędnie przypisał regest (wyd. 1886 r.). Ten błąd długo był powielany. Konsekwentnie o Lisowie wspominają Herman Markgraf i Wilhelm J. Schulte w opisie dokumentu dotyczącego wyodrębnienia z Lasowic Małych nowej wsi Chudoby (wyd. 1889 r.). Konrad Wutke, który pod koniec XX w. odnalazł inny regest, też nie był pewny czy opisuje Lasowice Małe, czy Lisów (wyd. 1909 r.). Jako pierwszy błąd sprostował sam Grünhagen, przy okazji opisu rejestru świętopietrza (wyd. 1893 r.). Nie dość, że nie lokował już wsi w pow. lublinieckim, to jeszcze trafnie rozróżnił jedne od drugich Lasowic, o czym za chwilę będzie mowa. Poprawnie położenie Lasowic Małych zinterpretował też Walter Krause, który na podstawie powyższych zredagował wypisy do dziejów Lasowic Małych (wyd. 1934 r.). Ostatecznie, jak skomentował to Walter Kuhn, dopiero po opublikowaniu „Urbarzy dóbr zamkowych Górnego Śląska” (wyd. 1963 r.), w których – mimo błędnej daty – jest podobna treść, za to nie ma już mowy o owym Lisowie, wątpliwości wszystkich przedwojennych badaczy historii lokalnej zostały rozwiane.

Inną wątpliwość, o czym przed chwilą wspominano, stanowiło właściwe przypisanie Lasowic Polskich i Lasowic Niemieckich do dzisiejszych Lasowic Małych i Lasowic Wielkich.

Lasowice Małe, mimo iż poddane pod jurysdykcję prawa niemieckiego, ruralistycznie osadzone zostały na prawie polskim. Takie wsie powstawały bez specjalnej planowości. Były to wielodrożnice z nieregularnym układem pól (niwa). Wsie osadzone na prawie niemieckim posiadały jedną drogę (ulicówka, łańcuchówka) i regularny podział na łany. Także dzisiaj można bez trudu dostrzec, które z Lasowic odpowiadają któremu opisowi, a co za tym idzie ustalić, które z nich były Polskie, a które Niemieckie. Na ten fakt zwraca uwagę Werner Gnoth.

Wątek kontynuuje Walter Kuhn, pisząc: „Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego” udowadnia podział na łany. Zostało ono zastosowane w Lasowicach Niemieckich (Wielkich), ale też w Radawiu, Zębowicach, Dobrodzieniu, itd. Lasowice Polskie (Małe) w tym zestawieniu nie występują.

Następny argument w tej kwestii znajdujemy u Josefa J. Menzla, który pisze: Danina (czynsz) w postaci miodu jest we wioskach na prawie niemieckim sprawą podrzędnej wagi, stosuje się ją prawie że wyłącznie w osadach na prawie polskim lub niegdyś na tym prawie będących.

I tę prawidłowość potwierdza „Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego”. Danina (czynsz) w miodzie występuje tylko w Lasowicach Polskich (Małych), nie ma o niej mowy przy Lasowicach Niemieckich (Wielkich). Adam i Jakub, którzy zakładali Chudobę, przyzwyczajeni byli do prawa polskiego, dlatego w umowie z 1292 r. także uzgodnili daninę (czynsz) w miodzie.

Przy okazji powyższych rozważań warto podkreślić, jak bogata jest tradycja bartnicza w Lasowicach Małych i okolicy. O dobrym miodzie z Chudoby wiedział nawet książę Władysław Opolczyk.

Do 1300 r. w kasztelani oleskiej, przeobrażonej z czasem w odrębne powiaty: oleski i lubliniecki, założono 59 osad. Kilka z nich potem zaginęło. Najstarsze na tej liście są odnotowane w 1193 r. Zarzyska i Borki Wielkie, dalej Olesno i Lubecko (1226), Lubiniec (1270).

Grzegorz Szyniec
Krystian Wawoczny


Literatura

Codex Diplomaticus Silesiae, t. 7, cz. 3, Regesten zur schlesischen Geschichte, red. Grünhagen C., Breslau 1886, reg. 2239
ibid., reg. 2460
• Gnoth W., Chronik von Groß-Lassowitz/Oberwalden und Umgebung, Rodgau 1995
• Greiner P., Czym jest Górny Śląsk, [w:] "Podkowiański Magazyn Kulturalny" 2003, nr 40
• Grünhagen C., Zeitschrift des Vereins für Geschichte und Alterthum Schlesiens, Breslau 1893
• Krause W., Zur Geschichte von Gross- und Klein Lassowitz, [w:] "Heimatkalender des Kreises Rosenberg" 1934
• Kuhn W., Neue Beiträge zur schlesischen Siedlungsgeschichte, Sigmaringen 1984
Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis, red. H. Markgraf, J. W. Schulte, Breslau 1889
• Menzel J. J., Die schlesischen Lokationsurkunden des 13. Jahrhunderts, Würzburg 1978
• Szaraniec L., Złoty A., Narodziny miasta Katowice, Katowice 2006
Urbarze Śląskie, t. III, red. J. Gierowski, Urbarze dóbr zamkowych Górnego Śląska z lat 1571-1640, red. R. Heck, J. Leszczyński, J. Petráň, Wrocław–Warszawa–Kraków 1963
• Wutke K., Eine bisher unbekannte Urkunde von 1292, Klein-Lassowitz, Kreis Rosenberg, betreffend, [za:] Codex Diplomaticus Silesiae, reg. 2240a, Archiwum Państwowe we Wrocławiu, [w:] "Oberschlesische Heimat" 1909, nr 5

 7443 Czytań - Drukuj
name
Chrześcijańska Telewizja Internetowa

Przedostatnia środa miesiąca godz. 17.35 | „Sola Scriptura…” - cykl programów pokazujący społeczność polskich ewangelików. Audycje poświęcone są istotnym wydarzeniom z życia Kościoła Ewangelicko–Augsburskiego. W kolejnych odcinkach cyklu przedstawione są działania kościoła oraz wyjątkowe historie ewangelików.

Kontakt
Parafia Ewangelicko-Augsburska Lasowice Wielkie
Proboszcz: Ryszard Pieron
ul. Odrodzenia 23,
46-280 Lasowice Wielkie
tel. 77 414 82 14
lasowice@luteranie.pl
ryszard.pieron@luteranie.pl
Plan Nabożeństw
SWIFT/BIC: BPKO PL PW
IBAN: PL 41 1020 3668 0000 5302 0116 9390
Zapowiedzi

Zapowiedzi

  • 6 stycznia Święto Epifanii w Kluczborku Gwiazdka dla dzieci godz. 15.00.
  • 13-15 stycznia Betania/ Bielska – Białej Noworoczne spotkanie młodzieży (nieco)starszej i studiującej.
  • 20 stycznia 2017. Międzyparafialne taneczne spotkanie karnawałowe Lasowice Małe od godz. 19.00.
  • 21 stycznia 2017 Międzyparafialne karnawałowe spotkanie dzieci Lasowice Małe, godz. 16.00
  • 29 stycznia 2017 Zgromadzenie Parafialne, Lasowice Małe, godz. 11.00.
  • 29 stycznia 2017 Nabożeństwo Ekumeniczne Kościół Ewangelicko-Augsburski w Oleśnie, godz. 18.00.
  • 13 luty 2017 Feryjna wycieczka dla dzieci i opiekunów do Katowic.
  • 22-25 luty 2017 Feryjny wyjazd młodzieży z trzech Parafii na narty i sanki do Szczyrku- Salmopola.
  • 1 marzec Początek Czasu Pasyjnego, nabożeństwo Lasowice Wielkie, godz. 17.00.
  • 6-9 kwietnia 2017 Pasyjne Dni Skupienia dla dzieci, młodzieży i dorosłych.
  • 25 maja 2017 Wniebowstąpienie Pańskie, Przedstawienie Konfirmantów Lasowice Wielkie, godz. 17.00.
  • 4 czerwiec 2017 Zesłanie Ducha Świętego, Parafialne spotkanie przy ognisku.
  • 11 czerwca 2017 Święto Trójcy Świętej, Konfirmacja, Olesno godz. 11.00.
  • 15-18 czerwca 2017 Ewangelickie Dni Kościoła, Program oficjalny.
  • 10-20 sierpnia 2017 Wczasy na Mazurach dla młodszych i starszych.

  • Zapraszam na kolejne spotkanie, dla młodzieży (nieco)starszej i singli naszego Kościoła. Tym razem spotkanie odbędzie się w Betanii koło Bielska Białej i będzie miało charakter Noworoczno-karnawałowy.
    Bardzo zapraszamy wszystkich zainteresowanych.
    Trzeba potwierdzić swój udział, koszt pobytu ok. 200 zł.
    Spotkanie rozpoczyna się kolacją w piątek 13 stycznia 2017, kończy się w niedziele- obiadem.
    Kontakt ks. Ryszard Pieron 774148214 ryszard.pieron@luteranie.pl
    Konkurs filmowy – Dziedzictwo Reformacji – 500 lat Reformacji
    Konkurs fotograficzny 500 LAT REFORMACJI 2017

    Wczasy na ewangelickiej Ziemi w Jubileusz 500 Lat Reformacji

    Poznajemy Pierwsze Protestanckie Państwo, czyli objazdowa wycieczka dla młodszych i starszych. Mieszkamy : Warszawie, a na Mazurach w Sorkwitach. Termin: 10-20 sierpnia 2017 10 dni - 10 noclegów/ rodzinne pokoje z łazienkami. Cena dziecka do 14 lat: 500,00 zł. Dorosły 1500,00 zł. Cena zawiera: 1 nocleg w Warszawie, 1 śniadanie w Warszawie, 9 noclegów w Sorkwitach, 9 śniadań, 9 obiadów, 9 kolacji, przejazd tam i powrót. Cena nie zawiera: kosztów wycieczek fakultatywnych, wszelkich biletów, wejść do muzeów i ośrodków rekreacji,

    Plan wycieczki:

    Czwartek 10 sierpień 2017 Wyjazd z Lasowic Wielkich. godz. 13.00 Przyjazd do Warszawy, zakwaterowanie, /kolacja we własnym zakresie, czas wolny, spacer po Starym Mieście/, nocleg, śniadanie w Centrum Luterańskim, ChAT, wykwaterowanie, przejazd lub przejście do Muzeum Kopernika, lub Muzeum Żydów Polskich, lub Muzeum Powstania Warszawskiego, w godzinach popołudniowych wyjazd z Warszawy do Sorkwit, zakwaterowanie, kolacja.

    Piątek 11 sierpnia 2017 -Niedziela 20 sierpnia 2017 pobyt na Mazurach i nad morzem, zwiedzamy: Ryn, Mrągowo, Mikołajki, Pasym, Kętrzyn, Olsztyn, Giżycko i inne miejscowości związane z Reformacją i naszym Kościołem , także Park dzikich zwierząt w Kadzidłowie, w Mikołajkach lub w Giżycku w planie wycieczka statkiem, Święta Lipka, itp.

    W planie podczas pobytu na Mazurach 1 dniowa wycieczka nad morze do Stegny, lub Krynicy Morskiej lub do Gdańska, w zależności od wspólnych ustaleń i pogody

    Wstępny wyliczenie ilości pokonanych kilometrów: Lasowice W. – Warszawa ok. 300 km. Warszawa – Sorkwity ok. 200 km. Objazd po Mazurach ok. 350 km. Sorkwity - wycieczka nad morze ok. 200 km + powrót 200 km = 400 km. Sorkwity- Lasowice Wielkie 550 km. Pokonamy ok. 2000 km.

    Ważna informacja: Osoby zainteresowane wyjazdem proszę o zadeklarowanie woli wyjazdu do 31 grudnia 2016r. w miesiącu styczniu 2017 nastąpi podpisanie umowy na wyjazd i wpłacenie zaliczki w wysokości 500 zł. od osoby dorosłej i 200 zł. od dziecka. Pozostałe zobowiązanie płatne do 15 lipca 2017r.

    Więcej informacji i zapisy: ks. Ryszard Pieron tel. 774148214 ryszard.pieron@luteranie.pl Organizator:
    Lasowicki Dom Tolerancji i Kultury,
    Parafia Ewangelicko - Augsburska Lasowice Wielkie
    ks. Ryszard Pieron

    Strony Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego
    Luteranie Diakonia CME Duszpasterze Dekada Lutra Marcin Luter Chrześcijańska Telewizja Internetowa Zwiastun WARTO
  • Diecezja katowicka
  • Blog Biskupa
  • Bratnia Pomoc im. Gustawa Adolfa
  • OrdynacjaKobiet.pl

  • Nasza strona na facebooku Kościół Ewangelicko - Augsburski Parafia Lasowice Wielkie
    Biblia w internecie
  • biblia-online.pl
  • biblia-internetowa.pl
  • biblia.info.pl

  • 2010-2014 ©

    Powered by v6.01.14 | Darthanian by | Site and contents copyright by